Seks nie powinien boleć. Jeśli podczas zbliżenia pojawia się ból, przerwij stosunek, nie próbuj go „przetrwać” ani maskować środkami znieczulającymi. Powtarzające się dolegliwości wymagają konsultacji lekarskiej, a czasem także pomocy fizjoterapeuty uroginekologicznego i seksuologa.

Co zrobić, gdy ból pojawi się podczas seksu?

Ból jest sygnałem ostrzegawczym organizmu, a nie wadą ani powodem do wstydu. Dotyczy osób każdej płci i może pojawić się przy próbie penetracji, w trakcie stosunku, przy głębokiej penetracji albo po orgazmie.

Gdy poczujesz ból, postąp w następujący sposób:

  • Przerwij stosunek i nie wracaj do czynności, która wywołała dolegliwości.
  • Powiedz partnerowi lub partnerce, co czujesz. Zgoda na seks nie oznacza zgody na kontynuowanie go mimo bólu.
  • Nie zmuszaj się „dla świętego spokoju” i nie zaciskaj zębów. Powtarzanie bolesnych zbliżeń może nasilać napięcie i utrwalać lęk przed seksem.
  • Nie stosuj samodzielnie maści ani preparatów znieczulających. Mogą zamaskować sygnały ostrzegawcze i sprawić, że nie zauważysz dalszego podrażniania lub urazu.

Jeśli bólowi towarzyszą krwawienie, gorączka, nietypowa wydzielina, owrzodzenia, silny ból brzucha lub narastające dolegliwości, skontaktuj się z lekarzem możliwie szybko. W razie bardzo silnego bólu, omdlenia albo obfitego krwawienia potrzebna jest pilna pomoc medyczna.

Do kogo zgłosić się z bolesnym seksem?

Najlepiej potraktować diagnostykę jako proces, a nie szukać jednej przyczyny na własną rękę. Ból może wynikać z problemu fizycznego, napięcia mięśni, czynników hormonalnych i emocji. Te mechanizmy często się łączą.

Pomoc może przebiegać w kilku krokach:

  1. Umów wizytę u ginekologa lub urologa. Ginekolog oceni stan narządów płciowych, a urolog zajmie się diagnostyką bólu u osób z penisem. Lekarz może zebrać szczegółowy wywiad, wykonać badanie, zlecić badania laboratoryjne lub obrazowe i sprawdzić, czy występuje infekcja, stan zapalny albo inna przyczyna biologiczna.
  2. Skonsultuj się z fizjoterapeutą uroginekologicznym. Taka osoba ocenia pracę mięśni dna miednicy. Ich nadmierne napięcie może powodować ból, utrudniać penetrację i nasilać reakcję obronną organizmu. Terapia może obejmować naukę rozluźniania, pracę z oddechem, terapię manualną i stopniową poprawę ruchomości tkanek.
  3. Rozważ konsultację seksuologiczną lub psychoterapeutyczną. Seksuolog albo psychoterapeuta pomaga, gdy ból wiąże się ze stresem, lękiem, trudnymi doświadczeniami, traumą lub napięciem w relacji. Psychiczne podłoże nie oznacza, że ból jest wymyślony. Odczucia są realne, a emocje mogą wpływać na napięcie mięśni i sposób przetwarzania bodźców.

Nie zawsze wszystkie konsultacje są potrzebne, ale przy nawracających objawach podejście interdyscyplinarne często daje pełniejszy obraz problemu. Jeśli pierwsza wizyta nie wyjaśni przyczyny, nie oznacza to, że dolegliwości są nieistotne. Czasem potrzebna jest dalsza diagnostyka.

Dlaczego seks może boleć?

Medyczne określenie bólu podczas stosunku to dyspareunia. Nie jest ona jedną chorobą, lecz objawem o różnym nasileniu i lokalizacji. Ból może być powierzchowny, odczuwany przy wejściu do pochwy lub w obrębie sromu, albo głęboki, zlokalizowany w miednicy i podbrzuszu.

Do możliwych przyczyn należą między innymi:

  • suchość pochwy i niewystarczające nawilżenie, które zwiększają tarcie oraz ryzyko mikrourazów,
  • infekcje i stany zapalne narządów płciowych lub dróg moczowo-płciowych,
  • zmiany hormonalne, między innymi w okresie okołomenopauzalnym, po porodzie lub podczas karmienia piersią,
  • endometrioza, mięśniaki, zrosty, blizny po porodzie i zabiegach oraz inne problemy w obrębie miednicy.

Znaczenie może mieć także nadmierne napięcie mięśni dna miednicy. W przypadku pochwicy mimowolny skurcz tych mięśni utrudnia lub uniemożliwia penetrację. Z kolei wulwodynia wiąże się z przewlekłym bólem sromu, a vestibulodynia z bólem w przedsionku pochwy, czyli przy jej wejściu.

U osób z penisem ból może dotyczyć prącia, jąder, krocza lub głębokich struktur miednicy. Wśród przyczyn znajdują się między innymi infekcje, stany zapalne, stulejka, problemy skórne, urazy i dolegliwości po zabiegach w obrębie miednicy. Po operacjach urologicznych, w tym po usunięciu prostaty, również może pojawić się dyskomfort podczas współżycia.

Nie każda przyczyna jest widoczna w podstawowym badaniu. Ból może mieć także podłoże psychogenne, na przykład wiązać się z lękiem przed ciążą, wcześniejszymi trudnymi doświadczeniami, przemocą, bolesnym badaniem lub przewlekłym stresem. Nie należy przeciwstawiać przyczyn fizycznych i psychicznych. Napięcie emocjonalne może nasilać objawy fizyczne, a długotrwały ból może prowadzić do lęku i unikania zbliżeń.

Co warto przekazać lekarzowi?

Przed wizytą spróbuj zapamiętać, kiedy ból się pojawia i jak go opisujesz. Znaczenie ma to, czy występuje przy wejściu do pochwy, przy głębokiej penetracji, w konkretnej pozycji, po stosunku albo niezależnie od aktywności seksualnej. Powiedz także o pieczeniu, świądzie, krwawieniu, wydzielinie, problemach z oddawaniem moczu, miesiączkach, porodach, operacjach i przyjmowanych lekach.

Nie musisz udowadniać, że ból jest „wystarczająco silny”. Pieczenie, kłucie, ciągnięcie, rozpieranie i nawracający dyskomfort również zasługują na ocenę. Szczery wywiad pomaga dobrać badania i właściwego specjalistę.

Ból podczas seksu nie jest czymś, do czego trzeba się przyzwyczaić. Przerwanie zbliżenia i szukanie pomocy to sposób dbania o własne zdrowie, bezpieczeństwo i relację.

Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie negatywne skutki wdrożonych zaleceń. Zawsze zasięgnij opinii specjalisty medycyny w powyższym zakresie.